FEYZA HEPÇİLİNGİRLER

Öğretenlere ve Öğrenenlere
Türkçe Dilbilgisi
Feyza Hepçilingirler, Öğretenlere ve Öğrenenlere Türkçe Dilbilgisi



KAPAK
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ

1. BÖLÜM: SÖZCÜK
(Birinci Bölüm - İçindekiler)


2. BÖLÜM: YAZIM KURALLARI
(İkinci Bölüm - İçindekiler)


3. BÖLÜM: TÜMCE (CÜMLE)
(Üçüncü Bölüm - İçindekiler)


4. BÖLÜM: DOĞRU VE İYİ ANLATIM
(Dördüncü Bölüm - İçindekiler)



www.1001Kitap.com





1. BÖLÜM: SÖZCÜK
SÖZCÜĞÜN ANLAMI
Kavram
Anlam
   - Temel Anlam
   - Yan Anlam
Sözcüğün Yan Anlam Kazanma Yolları (Aktarmalar)
   - Deyiş Aktarmaları
      İnsan Organ Adlarının ve Özelliklerinin Doğaya Aktarılması
      Doğa Adlarının ve Özelliklerinin İnsana Aktarılması
      Duyular Arasındaki Aktarmalar
      Somutlaştırma
   - Ad Aktarması
      Dolaylama
Eylemlerin Yan Anlam Kazanması
Sözün Anlamı
      İkilemeler
      Sözcük Öbekleri
      Söz Mecazı
      Deyim
      Atasözü
      Özdeyiş (Vecize)
Tümcenin Anlamı

SÖZCÜĞÜN GÖREVİ
Sözcüğün Tümcedeki Görevi
   - Yüklem
      Yüklemin Özellikleri
   - Özne
      Öznenin Özellikleri
   - İyelik Ekleri
   - Ad Tamamlaması
      Belirtili Ad Tamlaması
      Belirtisiz Ad Tamlaması
   - Özne-Yüklem Uyumu
      Tekillik-Çoğulluk Bakımından
      Kişi Bakımından
Tümleç
   - Dolaylı Tümleç
        1.Yaklaşma (yönelme) durumu
        2.Bulunma (kalma) durumu
        3.Ayrılma (uzaklaşma) durumu
   - Belirteç (Zarf) Tümleci
   - Nesne (Doğrudan Tümleç)
        Geçişli Eylem
      Belirtili Nesne
      Belirtisiz Nesne
   - Tümcenin Öğeleri (Özet)
Sözcüğün Dilsel Görevi
   - Sıfat (Önad)
      Sıfatların Genel Özellikleri
      Sıfat (Önad) Tamlaması
      İyelik Öbeği
   - Belirteç (Zarf)
      Eylemi Belirten Belirteçler
      Sıfatı Belirten Belirteçler
      Belirteci Belirten Belirteçler
   - Adıl (Zamir)
      Kişi Adılları (Şahıs Zamirleri)
        a) Asıl kişi adılları
        b) Dönüşlü kişi adılı: KENDİ
      Gösterme Adılları (İşaret Zamirleri)
      Soru Adılları
        Soru belirteçleri (soru zarfları)
      Belirsizlik Adılları (Belgisiz Zamirler)
   - Sayı Sıfatları

SÖZCÜĞÜN GÖREVİ VE ANLAMI
İle
      Bağlaç
      İlgeç (Edat)
İçin
Gibi
      İlgeç Göreviyle
      Ad ve Adıl Olarak
Kadar
Başka
      Sıfat Göreviyle
      Ad ve Adıl olarak
      İlgeç Göreviyle
Doğru
      Sıfat Göreviyle
      Ad olarak (Ad Türünden)
      Belirteç Göreviyle
      İlgeç Göreviyle
Karşı
      Ad olarak (Ad Türünden)
      Sıfat Göreviyle
      İlgeç Göreviyle
      Belirteç Göreviyle
Ama (fakat, amma, lakin, ne ki, ne var ki, buna karşılık)
      Bağlaç Göreviyle
      İlgeç Göreviyle
Ancak
      Belirteç (Zarf) Göreviyle
      Bağlaç Göreviyle (Ama'nın işlevlerinde kullanılır)
Yalnız
      Ad Olarak
      Sıfat Göreviyle
      Belirteç Göreviyle
      Bağlaç Göreviyle (Ama'nın işlevlerinde kullanılır)
Da (De)
      İlgeç Göreviyle
      Bağlaç Göreviyle
Mı (mi, mu, mü)
      İlgeç Göreviyle
      Bağlaç Göreviyle
Ki
      Bağlaç Göreviyle
      İlgeç Göreviyle
Daha
      Ad Olarak
      Sıfat Göreviyle
      Asıl Belirteç Göreviyle
      Sıfatı Belirten Belirteç Göreviyle
      Belirteci Belirten Belirteç Göreviyle
Çok
      Ad Olarak
      Sıfat Göreviyle
      Asıl Belirteç Göreviyle
      Sıfatı Belirten Belirteç Göreviyle
      Belirteci Belirten Belirteç Göreviyle
Pek
      Ad Olarak
      Sıfat Göreviyle
      Asıl Belirteç Göreviyle
      Sıfatı Belirten Belirteç Göreviyle
      Belirteci Belirten Belirteç Göreviyle

SÖZCÜĞÜN YAPISI
Basit (Yalın) Sözcük
   - Kök
   - Kökün Özellikleri
      Kök, Tek Hecelidir
      Kök, Sözcüğün Başındadır
      Kök, Ek Alınca Ses Değişimine Uğramaz
      Kök, Ad ve Eylem Kök Olarak İkiye Ayrılır
      Eylem Kökü Tek Başına Kullanılamaz
   - Yansıma Sözcük
Türemiş Sözcük
   - Yapım Eki
   - Gövde
Türkçede Kimi Yapım ve Çekim Eklerinin Özellikleri
Belli Başlı Çekim Ekleri
   - Ad Durum Ekleri
      Yönelme Durumu
      Bulunma Durumu
      Ayrılma Durumu
      Belirtme Durumu
   - İyelik Ekleri
   - İlgi Ekleri
   - Aitlik Ekleri
   - Çoğul Ekleri
   - Küçültme Ekleri
      Eşitlik Durumu
   - Gibilik ve Benzerlik Ekleri
   - Eylem Çekim Ekleri
Belli Başlı Yapım Ekleri
   - Sözcüklere Değişik Görevler Yükleyen Ekler
Bileşik Sözcük
   - Bileşik Adlar
   - Oluşumlarına Göre Bileşik Sözcükler
        Anlam kayması yoluyla oluşanlar
        Ses değişmesi yoluyla oluşanlar
        Tür kayması yoluyla oluşanlar
   - Yapılarına Göre Bileşik Sözcükler
        Belirtisiz ad tamlaması biçiminde yapılanlar
        Sıfat tamlaması biçiminde yapılanlar
        Tümce biçiminde yapılanlar
   - Bileşik Eylemler
      A) Ad + Yardımcı Eylemden Oluşan Bileşik Eylemler
        Yardımcı eylem
        Ses (hece) düşmesi
        Ses türemesi (ikizlenme)
      B) Eylem + Yardımcı Eylemden Oluşan Bileşik Eylemler
        Bileşik Eylemler
      Yeterlik
        Yan anlamları
        Olumsuzu
      Tezlik
        Olumsuzu
      Sürerlik
      Yaklaşma

2. BÖLÜM: YAZIM KURALLARI
SÖZCÜĞÜN YAPISI
Ses Bilgisi (Fonetik)
   - Ünlüler
        1) Dilin durumuna göre
      Büyük Ünlü (Kalınlık-İncelik) Uyumu (BÜU)
        2) Dudakların durumuna göre
        3) Alt çenenin durumuna göre
      Küçük Ünlü (Düzlük-Yuvarlaklık) Uyumu (KÜU)
   - Ünsüzler
      Ünsüz Benzeşmesi
      Ünsüz Değişmesi (Yumuşama)
Büyük Harflerin Kullanılışı
Noktalama İmleri
   - Nokta (.)
   - Virgül (,)
   - Noktalı Virgül (;)
   - İki Nokta (:)
   - Üç Nokta (...)
   - Soru İmi (?)
   - Ünlem İmi (!)
   - Kısa Çizgi (-)
   - Tırnak İmi (" ")
   - Ayraç (Parantez) [()]

3. BÖLÜM: TÜMCE (CÜMLE)
TÜMCENİN BİÇİMİ
Eylem Tümcesi (Fiil Cümlesi)
   - Eylem Kökü ya da Gövdesi
        Yapılarına göre
        Zamanlarına göre
        Anlamlarına göre
   - Bildirme Kipleri (Haber Kipleri)
      Zaman Ekleri
        Görülen geçmiş zaman
        Öğrenilen geçmiş zaman
        Şimdiki zaman
        Gelecek zaman
        Geniş zaman
   - Tasarlama Kipleri (Dilek Kipleri)
        Biçim ekleri
      Kişi Ekleri (Şahıs Ekleri)
      Eylem Kiplerinde Anlam Kayması
Ad Tümcesi (İsim Cümlesi)
   - Ekeylem (Ek-Fiil)
      Görülen Geçmiş Zaman
      Öğrenilen Geçmiş Zaman
      Koşul
   - Ad Tümcelerinin Genel Özellikleri
        Yüklem
        Özne
        Nesne
        Dolaylı tümleç
        Belirteç (zarf) tümleci
Ad ve Eylem Tümcelerinde Olumsuzluk
      Eylem Tümcelerinde Olumsuzluk
      Ad Tümcelerinde Olumsuzluk
      Ad ve Eylem Tümcelerinde Olumsuzluk
        "Değil" sözcüğü
        "Ne... ne..." bağlacı

TÜMCENİN YAPISI
Yalın (Basit) Tümce
Bileşik Tümce
   - Eylemsi (Fiilimsi)
   - Eylemsilerle Kurulan Bileşik Tümceler
      Adeylem (Eylemlik / Infinitive)
        Özne
        Nesne
        Dolaylı tümleç
      Sıfateylem (Ortaç / Partisiple)
      Belirteçeylem (Zarf-Fiil / Ulaç / Gerindium)
   - Koşullu Bileşik Tümceler
   - İç İçe Bileşik Tümceler
Bağlı (Sıralı) Tümce
        Ortak özne
        Ortak nesne
        Ortak dolaylı tümleç
        Ortak yüklem
        Yüklemdeki eklerin ortaklığı
"Ki" ile Bağlanan Tümcelerde Kimi Özellikler
      "Ki" Bağlacı
      "Ki" İlgeci

ÖZNE YÜKLEM İLİŞKİSİ (ÇATI)
      Geçişli Eylem
      Geçişsiz Eylem
      Durum Bildiren Eylemler
      Oluş Bildiren Eylemler
   - Dönüşlü Özne
   - Edilgen Özne (Sözde Özne)
   - Belirsiz Özne
      Kendi Kendine Olma
   - İsteş Özne
      Karşılıklı Yapma
      Birlikte Yapma
      Öznenin Değişerek Yeni Bir Nitelik Kazanması
      Bir Durumdan Başka Bir Duruma Kendi Kendine Geçiş
   - Oldurgan Özne
   - Ettirgen Özne

4. BÖLÜM: DOĞRU VE İYİ ANLATIM
DOĞRU VE İYİ ANLATIM
Açıklık
   - Açıklığı Engelleyen Etkenler
   - Sözcüklerin Yanlış Kullanıloması
      1. Doğu Kökenli (Arapça, Farsça...) Sözcükler
      2. Batı Kökenli (İngilizce, Fransızca...) Sözcükler
      3. Türkçe Sözcükler
        a) Birbiriyle karıştırılan sözcükler
        b) Yinelemeler
        c) Kalıplaşmış sözlerin yanlış kullanılması
        ç) Sözcüklerin özensiz kullanılması
        d) Çelişkili (tutarsız) anlatım
        e) Dolambaçlı anlatım
   - Sözcüklerin Yanlış Yerde Kullanılması
      Sıfatların Yanlış Yerde Kullanılması
      Belirteçlerin Yanlış Yerde Kullanılması
      Sıfat-Belirteç Karışıklığı
      Yanlış Yerde Kullanılan Öteki Sözcükler
      Virgülle Düzeltilebilecek Durumlar
   - Dilbilgisi Bozuklukları
      Özne Yanlışları
      Nesne Yanlışları
      Dolaylı Tümleç Yanlışları
      Yüklem Yanlışları
      Yüklemdeki Eklerin Yanlışlığı
   - Tamlama Yanlışları
      Sıfat Tamlaması Yanlışları
      Ad Tamlaması Yanlışları
      Ortak Tamlayan / Tamlanan Yanlışları
      Tamlayan ya da Tamlanan Eksikiği
      Tamlayan ya da Tamlanandaki Ekin Eksikliği
      Ad ve Sıfat Tamlamalarının Birleştirilmesi
   - Karşılaştırma Yanlışları
   - Mantık Yanlışları
   - Adılların Özensiz Kullanılması
   - Özne-Yüklem Uyumu
   - Özne-Yüklem İlişkisi
Duruluk
   - Duruluğu Engelleyen Etkenler
      Sıfatların Gereksiz Kullanılması
      Belirteçlerin Gereksiz Kullanılması
      İlgeç ve Bağlaçların Gereksiz Kullanılması
      Adılların Gereksiz Kullanılması
      Eşanlamlı Sözcük Kullanımı
      Yardımcı Eylemlerin Gereksiz Kullanılması
      Eylemsilerin Gereksiz Kullanılması
      Özne-Yüklem İlişkisinin (Çatı Özellikleri) Gereksiz Kullanılması
      Eklerin Gereksiz Kullanılması
Yalınlık
   - Yalınlığı Engelleyen Etkenler
Çözümlemeler


<< Önceki Sayfa - Ana Sayfa - Sonraki Sayfa >>