BEŞ DENİZ YAYLASINDA DOĞUŞ
I. Beş Deniz Yaylası

    Göçebe Türklerin Müslüman dünya ile temasa geçtikleri yerlere"Ortadoğu" bölgesi denmesi hem bizim ve hem de bölgenin öteki devletleri açısından bir takım sorular ortaya çıkarmaktadır."Ortadoğu" terimi çok yakın zamanlarda (2. Dünya Savaşı'nın içinde) özellikle askeri nitelikli kullanılmaya başlamıştır. Bu terim bölgenin ulusal sınırlarının, özellikle Avrupalılar tarafından belirlenmesinde yararlı sayılabilirse de, tarihi bakımdan önem taşıyan kültürel ve coğrafi bölüntülere ters düşmekte, çeşitli karşıklıklara yol açarak, bölge devletlerinin kimilerinde yine Batılı bir kavramla "kimlik bunalımı" yaratmaktadır. Üstelik, bölgeye "Doğu" adının yakıştırılması da belirli bir Avrupa önyargısını göstermektedir (Anderson, 1982:6). Bölgeye 2. Dünya Savaşı 'ndan önce "Yakındoğu" adı verilmekteydi ve çıkış noktasını da 16. yüzyılın coğrafi keşiflerinden almaktaydı. Son derece mantıklı olarak, yeni keşfedilen ve Avrupa'dan uzakta olan beldelere "Uzakdoğu", burası ile Avrupa arasında kalan bölgeye de "Yakındoğu" denmekteydi. "Ortadoğu"dan daha anlaşılır ve nasıl ortaya çıktığı belli bir terim olan yakındoğu, zamanla Osmanlı devletinin yönetimi altında bulunan tüm Avrupa ve Asya topraklarına verilen ad oldu. "Yakındoğu Sorunu" başlıklı yüzlerce kitabın, daha birinci sayfası açılmadan, Osmanlı devleti ile ilgili yapıtlar olduğu kolayca anlaşılabilirdi. "Ortadoğu" terimine ise, ilk defa 1944 yılında Mısır'da kurulan "İngiliz Ortadoğu Komutanlığı" askeri birliğinde rastlıyoruz.

    Nersinden ele alınırsa alınsın ve dünyanın neresinden bakılırsa bakılsın, "Ortadoğu" terimi karışıklık yaratıcıdır ve Asya ile Afrika bakış açısına göre hemen hemen hiç bir anlamı da yoktur. Bu karışıklığı farkeden kimi bilim adamları yeni terimler arayıp bulmuşlarsa da, bu güne kadar hiç biri "Ortadoğu" kadar tutunamamıştır. bunlardan bazıları şunlardır: "Beş Deniz Bölgesi", "Doğu Akdeniz", "Merkezi Bölge", vs (Ismael, 1970:3-5). Bunların ve sayılamayan başkalarının tartışılabilecek yönleri varsa da aralarında "Beş Deniz Bölgesi" ilgi çekici ve belki de "romantik" bulunulabilir. Yörenin ortasındaki yaylayı ve çöl alanlarını saatin ters yönünde çeviren beş deniz, Hazar Denizi, Karadeniz, Akdeniz, Kızıldeniz ve Basra Denizi olsa gerek. yeryüzünün ilk uygarlıklarının doğduğu Mezopotamya ve Anadolu Bölgelerini kucaklayıp kuşatan bu denizlerin sınırladığı alan, tarihin eski dönemlerinde olduğu gibi bugün de dünyanın en stratejik bölgesini oluşturuyor.

    İşte Türklerin, Orta Asya'daki göçebe yaşantılarını bırakıp, yerleşik düzene geçmeye başladıkları bölge, bu Beş Denizin yaylasıdır. Ancak, Türklerin bölegede yerleşmeye başlayıp yerel üstünlüğü ele geçirmelerinin kısa öyküsüne geçmeden önce, "göçebe uygarlık" kavramı üzerinde biraz durmak, üstünlüğü nasıl sağladığının açıklanması açısından gereklidir.  


| GİRİŞ yazısı
2. sayfa
| BEŞ DENİZ
YAYLASINDA DOĞUŞ
II. Göçebelik-Yerleşiklik ilişkisi
|