T E Ş E K K Ü R L E R



    En başta, Çankaya'daki Cumhurbaşkanlığı arşivlerinden yararlanmama izin verdikleri ve araştırmalarıma yardımcı oldukları için Sayın Cemal Gürsel'le Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine teşekkürlerimi sunmak isterim. Atatürk'ün savaş alanlarıyla ülkenin diğer bölgelerini gezmemi kolaylaştıran ve gerekli fotoğrafları sağlayan Turizm ve Tanıtma Bakanlığına da ayrıca teşekkür ederim. Yine bilgi ve resim sağlamak ve çalışmalarımı teşvik etmek suretiyle yardımda bulunan Ankara Üniversitesi İnkılâp Tarihi Bölümü Başkanı Profesör Enver Ziya Karal'a da teşekkür borçluyum,
    İngiltere'de teşekkür etmem gerekenler: 1920 - 24 yıllarında İstanbul'da Büyükelçilik ve Yüksek Komiserlik görevlerinde bulunmuş olan babası müteveffa Sir Horace Rumbold'un dosyalarından beni yararlandıran Sir Anthony Rumbold, Bt, CB, CMG; yayınlanmamı.ş olan Naval Memories-Bahriye Anıları'nı bana okutturan Amiral Sir Bertram Thesiger, KBE, CB, CGM; Atatürk'ün yayınlanmamış Gelibolu notlarını veren Alan Moorehead; Ali Fuat Cebesoy'un Moskova Anıları'nın henüz yayınlanmamış olan İngilizce çevirisini veren Manchester Üniversitesinden J. D. Latham'dır.
    Ayrıca Amiral Bristol'ün belgelerini okumama izin verdikleri için Washington'daki Kongre Kitaplığı'na; bazı resmî kayıtları okumamı sağladıkları için yine Washington'da Millî Arşiv Dairesi Dışişleri Bölümüne, Büyükelçi Grew'un belgelerinden yararlanmamı sağlayan Harvard Üniversitesi Widener Kitaplığına; Louis E. Browne'un belgelerinden yararlanmamı sağlayan Kaliforniya'daki Stanford Üniversitesi Hoover Kitaplığı'na; Kemalist hükümetle Bombay'daki Hilâfet Fırkası'nın ilişkilerini belirten belgeleri okumama izin veren İstanbul'daki Pakistan Basın Ataşesi S. Hasan'a teşekkürlerimi bildiririm.
    Konumla ilgili sözlü bilgileri sağladıkları için aşağıdaki kimselere teşekkür borçluyum.
    Türkiye'de, İsmet İnönü, merhum Rauf Orbay (Hüseyin Rauf.) merhum General Refet Bele (Refet Paşa), General Ali Fuat Cebesoy (Ali Fuad), Tevfik Rüştü Araş, Bayan Fethi Okyar, Osman Okyar, merhum Halide Edip Adıvar, Falih Rıfkı Atay, Kılıç Ali, Hasan Rıza Soyak, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Bayan Ruşen Eşref Ünaydın, Dr. Âfet İnan, Bayan Sabiha Gökçen, Hamdullah Suphi Tanrıöver, merhum Hasan Âli Yücel, Behiç Erkin, Fuat Bulca, Tevfik Bıyıkoğlu, İsmail Hakkı, Kâzım Özalp, Fuat Köprülü, Şakir Zümre, Yusuf Kemal Tengirşenk, Dr. Hüseyin Pektaş, Ahmet Adnan Saygun, Uluğ İğdemir, Cevat Dursunoğlu, Ahmet Emin Yalman, Şevket Süreyya Aydemir, Kadri Cenani, Ahmet ve Abbas Celâl, Behçet Kemal Çağlar, Dr. Akdes Nimet Kurat, Bayan Esma Nayman, Bayan Leylâ Çambel, Bayan Şefıka Urgan ve Bayan Süreyya Ağaoğlu.
    Ayrıca teşekkür etmeyi istediklerim: HRH Windsor Dükü, Türkiye' deki eski İngiliz Büyükelçilerinden müteveffa Sir Percy Loraine ve Sir Knox Helm, eski Fransız Büyükelçisi Mösyö Ponsol, Eski İran Büyükelçisi General Hasan Arfa, eski Polonya Büyükelçisi Mösyö Sokolnicki, General Rangabe, ve Atina'dan A.A. Pallis, Sofya'dan Madam Dayanova ve Simeon Radev; İstanbul'dan Yüzbaşı Weeb Trammel, Edward Whittall ve Sami Günzberg; Lady (Charles) Townshend, Mrs. Ethel McLeod-Smith, müteveffa Sir Clifford Heathcote-Smith, Albay J.C. Petherick, J.G. Wilson-Heathcote, J.G. Bennett ve Mrs. S.F. Newvombe.
    Bundan başka yardımlarını gördüklerim: Neşat Sönmez, Yusuf Mardin, Sofya'dan L.T. Naslednikov ve N. Todorov, Paris'ten B.T. Naslednikov, Dr. Tayyip Gökbilgin, Kemal H. Karpat, Satvet Lütfı Tozan, Reşit Saffet Atabinen, Özcan Ergüder, Yüzbaşı İrfan Orga ve eşi, müteveffa Dr. Ernest Altunyan, Albert Hurani, Münster'den Dr. Gotthard Jaeschke, Harvard Üniversitesinden Sir Hamilton Gibb, Princeton Üniversitesinden Dr. L.V. Thomas, New York'taki Columbia Üniversitesinden Dr. Dankwarkt A. Rustow ve Dr. J.C. Hurewitz; Salt Lake City Üniversitesinden Dr. Frederick P. Latimer, Rutgers Üniversitesinden Dr. Walter F. Weiker, Ankara'dan Lawrence Moore, New York'tan Mrs. John Earl Davis, Türkiye'deki eski Fransız Elçilerinden M. Gaston Bergery, eski İngiliz Büyükelçilerinden Sir James Bowker ve Sir Bernard Burrows, Mr. ve Mrs. Geoffrey Lewis'le İstanbul'daki İngiltere Başkonsolosluğundan John Hyde.
    Kitabın metnine gelince, üzerindeki bütün yapıcı eleştirmeleri için Miss Adele Doğan'la Robert Rhodes James'e ve Andrew Mango'ya, daha önceki safhalarda verdiği öğütler için W.E.D. Allen'e ve benim adıma kitabın ayrıntıları ve bütünü üzerinde dikkat ve yardımlarını esirgememiş olan Mrs. Jasper Streater'e teşekkür ederim.
    Mrs. St. George Saunders İngiliz basın kaynakları alanında yaptığı araştırmalarla bana değerli yardımlarda bulunmuştur. Ankara'dan Bayan İçten Erkin ve Bilge Karasu da Türk kaynaklarını sabırla okuyup İngilizceye çevirerek bana yardım ettiler. Hepsinden üstün olarak benim adıma uzun süre canla, başla çalışıp araştırma, okuma ve çeviriler yapan İstanbul Üniversitesi İngiliz Edebiyatı Profesörü Dr. Mina Urgan'a sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Onun yorulmak bilmez ve bilgili işbirliği olmasaydı bu kitap bu şekli alamazdı.