Rus emperyalizminin anıları Kafkasyadaki Rus harekâtının en önemli etkilerinden biri, Osmanlı imparatorluğunun müslüman halkının tehlike karşısında gözünü açmasını sağlaması olmuştur. Ruslar, yerlerine hristiyanlan geçirmek için, zorla müslüman halkları yurtlarından sürmüşlerdi. Bu politika, kendileri de gelecekteki [olası] Rus yayılışının yolu üzerinde bulunan Müslümanları etkilememiş olamazdı. [Üstelik] Onlar, çok geçmeden, bu politikanın süregittiğini göreceklerdi. Osmanlının hristiyan ayaklanmacı uyrukları dahi, Rus politikasının sonuç olarak kendilerinden yana işlediğini göreceklerdi. Bundan sonraki bölümlerde görüleceği üzere, gerek Osmanlı müslümanlarının gerek Osmanlı hristiyanlannın çıkardıkları bu dersler, daha sonraki dönemde gerçekleşecek olan toplumlar arası kanlı savaşın tarihinde önemli bir yere sahiptir [savaşın çıkmasının ve böylesine kanlı geçmesinin önemli bir nedeni olmuştur].   

<< Önceki Sayfa - Ana Sayfa - Sonraki Sayfa >>