Metin Aydoğan

Türkiye Üzerine Notlar
1923 - 2005
Metin Aydoğan, Türkiye Üzerine Notlar: 1923-2005



Kapak
İçindekiler
Önsöz

1.BÖLÜM : TANZİMAT'TAN CUMHURİYETE
 - 1838 Osmanlı-İngiliz Serbest Ticaret Anlaşması
 - Tanzimat Fermanı :Gülhane Hattı Hümayunu
 - Doğal Sonuç: Mali Yetmezlik ve Borçlanma
 - Islahat Fermanı
2.BÖLÜM : KEMALİST KALKINMA
 - Yaratılan Yeni Yöntem
 - Özgün ve Evrensel
 - Aşılan Yoksulluk
 - Devrimci Kararlılık ve Bilinç
 - Nesnellik
 - On Beş Yılda Yapılanlar
3.BÖLÜM : ÇAĞI YAKALAMAK (1923-1938)
 - Cumhuriyet Ekonomisi
 - Tarım Devrimi
 - Göçmen ve İskan Sorunları
 - Ulaşım ve Bayındırlık
 - Sağlıkta Atılımlar
 - Sanayileşme ve Ulusal Üretim
 - Devlet Maliyesi ve Para Politikaları
4. BÖLÜM : EĞİTİMDE DEVRİM
 - Geçmişten Gelen
 - Misyoner Okulları
 - Cumhuriyet Eğitimi
 - Yazı Değişimi
 - Eğitim 'Seferberliği'
 - Üniversite Yenileşmesi (Reform)
 - Nereden Nereye
5. BÖLÜM : DEVRİM'DEN İLK ÖDÜNLER 1938-1950
 - 11 Kasım 1938'de Başlayan Süreç
 - ABD Türkiye'ye Yerleşiyor
 - İkili Anlaşmalar ya da Dolaylı İşgal
6. BÖLÜM : OSMANLIYA GERİ DÖNÜŞ : 1950-1995
 - Demokrat Parti ve Hızlanan Süreç
 - Avrupa Birliği Serüveni
 - Ankara Anlaşması ve Sonrası
 - 24 Ocak 1980 Kararları ve Sonrası
 - Gümrük Birliği'ne Giden Yol
 - Gümrük Birliği Sonuçları
 - Ekonomik Çözülme
7. BÖLÜM : 2005: TÜRKİYE'NİN GELDİĞİ YER
 - Devlet Küçülürken
 - Özelleştirme Uygulamaları
 - Tarımda Çöküş
 - Bankacılığa Darbe
 - Milli Şirketler Satılıyor
 - Borç Sorunu
 - Halk Yoksullaşıyor
 - 1924, 1938, 2004 Yılı Devlet Bütçeleri ve Bu Bütçelerin Türk Halkı İçin Anlamı
 - Ne Yapmalı?

DİPNOTLAR
 - 1. Bölüm
 - 2. Bölüm
 - 3. Bölüm
 - 4. Bölüm
 - 5. Bölüm
 - 6. Bölüm
 - 7. Bölüm

www.1001Kitap.com








    Eğitim Seferberliği

    Eğitim Birliği Yasası'yla birlikte, girişilecek atılımlar için yoğun bir hazırlık çalışmasına girişildi. Öğretmen ve mali kaynak eksikliği, ilk elden aşılması gereken ana sorundu. Bu sorun, yalnızca eğitimcilerin değil, onlar başta olmak üzere, ülkedeki (ve ülke dışındaki) okumuş yazmış herkesin, "eğitim seferberliğinde" göreve çağrılmasıyla aşılmaya çalışıldı. Milli Eğitim Bakanlığı'nda, biraraya getirilen eğitim uzmanları, Türk toplumuna uygun, gereksinimlere yanıt veren eğitim programları ve ders kitapları hazırladılar; eğitim örgütlenmesinde yeni yapı ve işleyişler getirdiler.

    Mali sorunları aşmak ve kaynakların kullanımını verimli kılmak için, 1927 yılında Eğitim Vergi Kanunu çıkarıldı. Bu yasayla eğitim vergisinin toplanmasında İl Özel İdare Kurullarının yetkisi kaldırıldı, gelirler bir yerde toplandı. 1935'te çıkarılan Eğitim Müdürleri Kanunu'yla, eğitimle ilgili bütün yetkiler, Milli Eğitim Bakanlığı'na verildi. Devrimci kişiliğiyle ulusal eğitimde büyük atılımlar gerçekleştiren Mustafa Necati, bakanlığı döneminde; Rüştü Uzel, Nafi Atuf Kansu, Cevat Dursunoğlu, İsmail Hakkı Tonguç gibi, Cumhuriyet eğitiminin simge isimlerini, kilit görevlere getirdi.

    1927'de Bakanlık örgütüne, Talim Terbiye Dairesi, İnşaat ve Sağlık Daireleri eklendi. Çalışma koşulları ve ücretleri iyileştirilen öğretmenlik, saygın ve istenir bir meslek haline getirildi. Eğitim sorunlarının incelenip tartışıldığı Terbiye Dergisi, Maarif Vekilliği Dergisi çıkarıldı. Bakanlığa bağlı bir basımevi kurularak, ucuz okul kitapları bastırıldı. 1927'den sonra, kız ve erkek öğrencilerin birlikte okuduğu karma eğitime geçildi. 1924'te, Colombia Üniversitesinden eğitimci ve ünlü felsefeci Prof. John Dewey, 1925'te Alman Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Eğitim Danışmanı Prof. Kühne, 1927'de Belçikadan ünlü eğitimci Omar Buyse davet edilerek birer rapor hazırlatıldı. Yapılan öneriler dikkatlice incelenerek, Türk toplumuna uyum gösteren öneriler değerlendirildi, değerlendirmeler ışığında yeni eğitim programları hazırlatıldı. (29)

    1927 yılında, sanat okullarının tümü Maarif Vekaleti'ne bağlandı. 1934'te, öğrencileri uygulamalı olarak eğitmek ve üretimle ilişkilendirmek için, sanat okullarında döner sermaye işleyişi geliştirildi ve bu okullara piyasaya iş yapma yetkisi verildi, gelir sağlandı. 1936'da yeni bir Teknik Eğitim Programı hazırlandı, Bakanlık içinde, Mesleki ve Teknik Öğretim Müsteşarlığı kuruldu.

    Köy okullarının eğitim programlarına, tarım dersleri eklendi. 1935'te, köy çocuklarına okuma yazma dışında, günlük yaşam içinde kullanacakları uygulamalı eğitim verilmeye başlandı. Üç ya da dört yarıyıllık köy okulları açıldı. İsmail Hakkı Tonguç, İlk Öğretim Genel Müdürlüğü'ne atandı. Askerliğini onbaşı olarak yapan ve okuma yazma öğretilen köylü gençler, Ziraat Bankası'nın işbirliğiyle, Mahmudiye Devlet Üretme Çiftliği'nde eğitilip öğretmen olarak köylere gönderildiler. 1935'te başlatılan bu uygulamanın başarılı olması üzerine, 1937'de çıkarılan 3238 sayılı yasayla, köy eğitmeni yetiştirme girişimi yaygınlaştırıldı. Bu uygulama, daha sonra kurulacak olan ve Türkiye'ye özgü yapılarıyla olağanüstü başarı gösteren Köy Enstitülerinin temelini hazırladı. 1940'da çıkarılan 3083, 1942'de çıkarılan 4242 sayılı yasalarla Köy Enstitüleri kuruldu. (30)

*


    Kurtuluş Savaşı sonrasında, Ankara'da açılan ilk yüksek okul, Harp Okulu'ydu (1923). Onu, 1925'de açılan yatılı Hukuk Mektebi izledi. Bu okul, yakında girişilecek Medeni Kanun uygulamalarının kadrosunu yetiştirecekti. Aynı yıl Musiki Muallim Mektebi, 1927 yılında da Gazi Orta Öğretmen Okulu ve Eğitim Enstitüsü kuruldu.1933 yılında, yine Ankara'da, Türk tarımına stratejik önemde hizmet veren, Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü kuruldu. Enstitü'de; Doğa Bilimleri, Tarımcılık, Veteriner, Tarım Sanatları ve Orman bölümleri vardı. 1934'de, 2531 sayılı yasayla Milli Musiki ve Temsil Akademisi kurularak, daha sonra kurulacak konservatuarın temelleri atıldı. 1935'te, 2777 sayılı yasayla İstanbul Mülkiye Mektebi, Ankara'ya taşınarak, Siyasal Bilgiler Okulu adıyla yeniden yapılandırıldı. Yine 1935'te, 2795 sayılı yasayla Ankara Dil Tarih Coğrafya Fakültesi kuruldu. (31)


<< Önceki Sayfa - Ana Sayfa - Sonraki Sayfa >>