ÜÇÜNCÜ KISIM

Siyasal Değişme ve Devrim



Siyasal değişmenin etkenlerini gün ışığına çıkarmak ve varsa kurallarını saptamak, siyaset bilimi açısından elbette ki çok önemlidir. Siyasal değişmeyi genel olarak toplumsal değişmeden bağımsız olarak ele almak ne kadar yanlışsa, onu sadece toplumsal-ekonomik değişme tarafından belirlenen bir uzantı saymak da o ölçüde hatalıdır. Bu başlık alımda önce siyasal değişmedeki temel etkenler ve öncüler, sonra da devrim sosyolojisi üzerinde duracağız.
1. ETKENLER VE ÖNCÜLER

Doğal, demografik, ekonomik, kuramsal ve kültürel etkenlerin siyasal değişmeye ayrı ayrı katkı yaptıklarını söylemek yeni birşey olmaz. Burada asıl tartışılması gereken konu, hangi etkenin belirleyici olduğu, ya da en azından öncelik taşıdığıdır. Ama siyasal değişimi ve giderek devrimi hazırlayan koşullar kadar, o ortam içinde öncülük işlevini yüklenen toplumsal güç ya da güçler de önemlidir. Öncülüğün toplumsal sınıflarda mı, yoksa siyasal seçkinlerde mi olduğu konusunda farklı görüşler vardır.