Çevre Sorunları ve
Kırsal Kesim Kadını

insanın doğa ile ilişkisinin, uyumu ya da dengeyi amaçla-
yan bir ilişki olarak kavramlaştınlması gereklidir. Çevre
sözcüğü, kendisi ile uyum içinde yaşanılmasını çağrıştırır.
Bu bağlamda kadının rolü ne olabilir? Bu sorunun yanıtı-
nın alınması için Dalaman, Dalyan, Sarıgerme'de bir ekip
araştırması yapılmıştır.* Yöredeki dilde "Çevre" sözü var,
fakat çok köklü değil. Bu konuda biraz daha uğraş vermek,
biraz daha eğitim ve kamuoyu gerekli. Çevre koruması,
ama nasıl? Potansiyel güç var, fakat bunu kinetik güce çe-
virmek gerek. Çevre sorunlarına getirilecek çözümler, kuş-
kusuz mevcut yerleşik çıkar düzeniyle çelişmektedir. Bu
gerçeği de gözönüne alarak çevredeki kadınlarla derinle-

* Adı geçen araştırma, UNESCO adına Prof. Dr. Nilgûn Çelebi, Prof. Dr. Mah-
mut Tezcan, Prof. Dr. ihsan Sezai tarafıdan gerçekleştirilmiştir. Raporun adı,
"Akdenizin Korunmasında Kadının Rolü."

224

Türk Ailtii Antropolojisi

meşine görüşmeler yapılmıştır. Kadınlar, eğitimli ve eğitil-
memiş olarak iki kategoride ele alınmıştır.

Eğitimli kadınlar, sorulara çok bilinçli yanıtlar verdi-
ler. Sorunları biliyorlar ve çözümlerinin de farkındaydılar.

Eğitimsiz kadınlar, daha sorunlu mekanlardaki sorun-
lar üzerinde yoğunlaşırken, çalışan ve eğitimli kadınlar,
coğrafi alanı daha geniş algıladıklarını belli ettiler. Sözgeli-
mi, eğitimsiz ev kadınları, çevreyi, evleri ve köylerinin içi
ile sınırlarken, eğitim arttıkça ve çalışma değişkeni araya
girdikçe çevre genişledi. Kanala, göle, Akdeniz'e kadar
uzandı. Erkekler, eğitim düzeyleri ne olursa olsun, hep
mekânı daha geniş algılıyorlardı. Görüşleri Akdeniz'e ka-
dar uzanıyordu. Okullarımızda çevre eğitimi yapılmakta-
dır. Böylece gelecekte kadınların çevre algısı kuşkusuz da-
ha geniş olacaktır. Ama şimdiki kadınlar açısından ise
yapılacak şey, onların "çevre" kavramının sınırlarını geliş-
tirecek, yaygınlaşmasını sağlayacak yayınlar yapmaktır.
Kadınlar, gürültü kirlenmesine karşı duyarlılar, ama tepki-
leri henüz potansiyel tepki durumunda. Eğitimsiz köylü
kadınlar, çevre sorunları ile ilgili gönüllü bir kuruluşta gö-
rev alabileceklerini belirttiler.

Yalnız onların biraz cesaretlendirilmeye gereksinimle-
ri var. Bu durumda hemen bir dernek için örgütlenip bi-
linçli bir çevre sorunları çözüm önerileri üretebilecek ka-
pasitededirler. Yalnız, derneğin, kadınların çözüm önerileri-
ni dinlemeyi kendine amaç edinmelidir. Derneğin kurucu
ve yöneticilerinin arasında yerli önder kadınların yer alma-
sı gerekir. Yöre dışından oraya gelip yerleşmiş kadınların
dernek yönetiminde başarılı olamadıkları görülmüştür.
Çünkü bu yabancı yerden gelmiş yönetici kadınlara yerli-
ler tepki göstermiştir. Halkın kolaylıkla benimseyebileceği
bir önder, ancak yerli kadınlardan olabilir.